Temu typowi łysienia często towarzyszą zaburzenia wydzielania hormonów. Najczęściej obserwuje się niedobory estrogenów, wzrost ilości progesteronu lub wzrost poziomu androgenów nadnerczowych.

Objawy i przebieg
Wypadanie włosów zaczyna się na szczycie głowy albo w okolicy katów czołowych, a więc podobnie jak w łysieniu męskim. W odróżnieniu od tego ostatniego nigdy nie dochodzi do całkowitego wyłysienia. Włosy stopniowo stają się coraz cieńsze, i coraz więcej mieszków włosowych przechodzi w okres telogenu.
Choroba ta może rozpoczynać się już w okresie pokwitania,a największe nasilenie zmian występuje w wieku 30-40 lat. U części kobiet łysienie może rozpoczynać się lub nasilać w okresie przekwitania (łysienie okresu przekwitania).


Łysienie na podłożu androgenowym (AGA) to dość rozpowszechniony typ utraty włosów. Dotyczy zarówno mężczyzn jak i kobiet, chociaż u obu płci przebiega nieco inaczej. U kobiet występują dwa okresy szczytu utraty włosów - między 20 a 24 rokiem życia oraz między 35 a 39 rokiem, zaś łysienie przybiera raczej rozlany charakter. W etiopatogenezie AGA znaczącą rolę odgrywają dwa czynniki: czynnik genetyczny oraz czynnik androgenowy (co oznacza zwiększoną, genetycznie uwarunkowaną wrażliwość mieszków włosowych na androgeny, przy czym stężenie androgenów w surowicy może tu być prawidłowe lub podwyższone).
Wysoki poziom androgenów u kobiet, prócz utraty włosów, jest przyczyną łojotoku, trądziku oraz hirsutyzmu, czyli nadmiernego porostu włosów w miejscach typowych dla mężczyzn. Łysienie androgenowe i hirsutyzm u kobiet może być objawem zaburzeń hormonalnych takich jak: zespół pęcherzykowatego zwyrodnienia jajników, zespół Cushinga (nadczynność kory nadnerczy pierwotna lub wtórna), zespół nadnerczowo-płciowy, guzy jajnika lub nadnerczy. Odpowiedzialna i prawidłowo postawiona diagnoza powinna odróżnić łysienie androgenowe rozlane od łysienia rozlanego niebliznowaciejącego, które powstaje w przebiegu niedokrwistości, sideropenii, nadczynności lub niedoczynności tarczycy, w przebiegu chorób zakaźnych, pod wpływem przyjmowanych leków, stresu czy nieprawidłowej pielęgnacji włosów.
W każdym przypadku rozlanego łysienia u kobiet niezbędne jest dokładne ustalenie przyczyny tego stanu rzeczy, często przy współudziale wielu specjalistów. Łysienie na podłożu hormonalnym dotyka także kobiety w okresie poporodowym oraz w okresie przekwitania. Utrata poporodowa włosów rozpoczyna się w 10-13 tygodniu po porodzie i trwa do 20 tygodnia. W większości przypadków po kilku miesiącach dochodzi do całkowitego odrostu włosów. Przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że II i III trymestrze ciąży mniej mieszków włosowych niż w warunkach prawidłowych, przechodzi w stadium telogenu. Wskutek tego w okresie od dwóch do pięciu miesięcy po porodzie dochodzi do przyspieszenia liczby włosów dystroficznych; włosy te następnie wypadają.
Łysienie menopauzalne objawia się rozległym przerzedzeniem włosów na szczycie głowy. Jednocześnie obserwuje się objawy hirsutyzmu, które z upływem czasu od zakończenia miesiączkowania, stale się nasilają z powodu zachwiania stosunku ilości estrogenów do androgenów. Dobroczynne działanie może tu przynieść wprowadzenie hormonalnej terapii zastępczej z jednoczesnym stosowaniem preparatów zewnętrznych.

Ogólna liczba włosów na głowie wynosi ok. 100 tyś. Włosy nie rosną w sposób ciągły jak paznokcie, lecz po pewnym czasie wypadają i zastępowane są nowymi.Czas trwania cyklu włosowego na głowie wynosi 3-5 lat, a w przypadku rzęs 3-5 mieś. Przypomnę krótko, że cykl włosowy dzieli się na 3 okresy:
• anagenowy czyli wzrostu,
• katagenowy czyli inwolucji. Trwa ok.2 tygodni, w czasie których następuje stopniowy zanik opuszki włosa,
• telogenowy czyli spoczynku, trwa kilka miesięcy.

Cykle włosowe są u człowieka niezsynchronizowane w poszczególnych mieszkach, wskutek czego wymiana włosów odbywa się w sposób ciągły, prawie niezauważalny. Przyjmuje się, że wypadanie do 100 włosów na dobę jest procesem fizjologicznym. Zakłócenie równowagi między wypadadaniem włosów a ich odrostem powoduje ich nadmierną utratę. Pacjentki z e wzmożoną utratą włosów stanowią coraz wyższy odsetek chorych zgłaszających się do dermatologa.

Łysienie typu męskiego u kobiet może się pojawić między 15 a 45 rokiem życia. Wyróżniamy dwie postacie tego schorzenia: łysienie czołowe /pogłębienie kątów czołowych/ oraz szczytowe na czubku głowy. W etiologii bierze się pod uwagę czynniki wewnątrzwydzielnicze czyli przewagę androgenów nad estrogenami. Pewne znaczenie ma również czynnik genetyczny.

Łysienie w okresie przekwitania u kobiet objawia się rozległym przerzedzeniem włosów na szczycie głowy w okresie menopauzy. Łojotok, chociaż poprzednio istniał w tym okresie ustępuje i nie towarzyszy wypadaniu włosów. Zjawisko to ma więc podłoże hormonalne. Zaburzenia czynności tarczycy mogą być również przyzczyną nadmiernego wypadania włosów. W niedoczynności tarczycy włosy są cienkie, suche, przerzedzone. Skóra na całym ciele staje się także sucha. W nadczynności tarczycy powstaje łysienie typu ograniczonego o cechach plackowatego, lub łysienie rozlane.

W przypadku kobiet łysienie androgenowe może wystąpić w wyniku zaburzenia równowagi pomiędzy estrogenami a androgenami. Sytuacja taka może zaistnieć w wyniku uwarunkowań genetycznych lub tez zaburzeń układu dokrewnego. Proces powstawiania łysienia androgenowego u kobiet jest nieco odmienny od procesu zachodzącego w przypadku łysienia androgenowego mężczyzn. Droga do powstania testosteronu, pośrednio odpowiedzialnego za wypadanie włosów, polega na przemianie w androsteronu dehydroepiandrosteronu. Androsteron na tym etapie może przejść w estron w wyniku działania aromatazy lub też testosteron. Jeśli oddziaływanie enzymu aromataza jest niedostateczne, powoduje to nadmierne wytwarzanie testosteronu i w dalszym etapie prowadzi do procesu jak u mężczyzn. U kobiet łysienie androgenowe najczęściej występuje w 2 szczytach przypadających na wiek 20-24 lata oraz 35-39 lat i ma charakter rozlany(skala Ludwig'a). Wysokiemu poziomowi androgenów może towarzyszyć trądzik, łojotok oraz hirsutyzm.

Warto zapamiętać

Proces łysienia u kobiet może być uwarunkowany czynnikami genetycznymi, ale najczęściej ma podłoże hormonalne, związane z procesami zachodzącymi w organizmie kobiety w ciągu całego życia. Rola odpowiedzialnego lekarza specjalisty polega na postawieniu trafnej i właściwej diagnozy, która określi typ łysienia i zakreśli ramy profesjonalnego programu leczenia, a w szczególnych przypadkach sprecyzuje prognozy odnośnie efektów ewentualnej transplantacji włosów.